
Síðustu tvo áratugi hafa verið haldin fjölmörg torf- og grjóthleðslunámskeið, auk námskeiða í grindarsmíði, vinnslu rekaviðar og vefnaði á kljásteinavefstað. Þátttakendur, bæði innlendir og erlendir, áhuga- og fagfólk í minjavörslu, eru komnir á fjórða hundrað.
Fyrirhuguð námskeið 2026
Þrjú námskeið eru fyrirhuguð árið 2026. Námskeiðin eru í torfhleðslu, þilsmíði og bandvefnaði.
Torfhleðslunámskeið
Námskeið í torfhleðslu verður haldið á Tyrfingsstöðum í Skagafirði dagana 3.-5. júní næstkomandi. Á Tyrfingsstöðum hafa verið endurreist og viðgerð nokkur torfhús, torfbær, útihús og hlöður, sem saman mynda einstaka minjaheild. Til stendur að laga torfvegg í hesthúsinu, sem áfast er gömlu híbýlunum á staðnum. Sumarið 2025 var húsgrindin reist á grindarsmíðanámskeiði Fornverkaskólans, og í sumar er ætlunin að ljúka við húsið.
Námskeiðslýsing
Námskeiðið er ætlað þeim sem hafa áhuga á að læra að byggja úr torfi. Hluti af námskeiðinu er í formi kynningar og vettvangsskoðunar, en megináhersla verður á verklega kennslu. Kennd verða meginatriði í efnisvali, torfstungu og torfskurði og helstu hleðsluaðferðir með streng og klömbruhnausum. Helstu verkfæri verða á staðnum, s.s. stunguskóflur og torfljár.
Helstu markmið námskeiðsins eru að nemendur:
- Þekki helstu hugtök, verkfæri og hleðslugerðir er tíðkast í torfhleðslu
- Þjálfist í torfhleðslu og efnistöku, geti hlaðið og gengið frá torfvegg með klömbruhnaus og/eða streng
- Tileinki sér góðar vinnureglur við viðgerðir og umgengni fornra og friðaðra mannvirkja
Hvænær: 3.-5. júní 2026, kl. 9-16.
Hvar: Tyrfingsstaðir í Skagafirði.
Leiðbeinandi: Helgi Sigurðsson hjá Fornverki ehf.
Hvað þarf að hafa með: Hlýjan fatnað, hlífðarföt (pollagalla), vinnuhanska og stígvél/góða skó. Torftakan fer m.a. fram í votlendi og því viðbúið að þátttakendur verði moldugir og blautir.
Fjöldi þátttakenda: Lágmark 6 – hámark 12.
Verð: 70.000 kr. Innifalið; efni, áhöld, kaffiveitingar og léttur hádegisverður.
Skráning fer fram HÉR. Athugið að 20.000 kr. skráningargjald fæst ekki endurgreitt.
Athugið að nemendur þurfa sjálfir að sjá um gistingu og mat utan námskeiðs.
Fornverkaskólinn minnir á fræðslusjóði stéttarfélaganna og niðurgreiðslu þeirra vegna þátttöku á námskeiðum. Kynntu þér réttinn hjá þínu stéttarfélagi.
Fyrirspurnir: Inga Katrín D. Magnúsdóttir svarar frekari fyrirspurnum á netfanginu fornverkaskolinn@skagafjordur.is
Þeim er sækja námskeið Fornverkaskólans er bent á að huga að eigin tryggingum, en Fornverkaskólinn er ekki ábyrgur gagnvart slysum.
Þilsmíðanámskeið
Námskeið í þilsmíði verður haldið á Tyrfingsstöðum í Skagafirði dagana 6.-7. júní næstkomandi. Á Tyrfingsstöðum hafa verið endurreist og viðgerð nokkur torfhús, torfbær, útihús og hlöður, sem saman mynda einstaka minjaheild. Sumarið 2025 var reist húsgrind í hesthúsi, sem áfast er gömlu híbýlunum á staðnum, og á tveggja daga námskeiði í sumar er ætlunin að smíða þil og hurðar og ljúka þar með smíðaverki hússins.
Námskeiðslýsing og helstu markmið
Námskeiðið er ætlað þeim sem hafa áhuga á að læra um meginhugtök og verklag í smíði í gömlum útihúsum. Námskeiðið er að mestu verklegt, þar sem þátttakendur hefla timbur og smíða þil og hurðar. Helstu hugtök og heiti verða kennd samhliða verkkennslunni.
Meginmarkmið námskeiðsins er að þátttakendur kynnist helstu hugtökum í grindarsmíði og heiti þeirra verkfæra sem notuð eru; tileinki sér góðar vinnureglur við viðgerðir og umgengni fornra og friðaðra mannvirkja og læri að hefla og smíða einfalt þil úr timbri og oka hurðar.
Hvænær: 6.-7. Júní 2026, kl. 9-16.
Hvar: Tyrfingsstaðir í Skagafirði
Leiðbeinandi: Snædís Traustadóttir, húsasmíðameistari
Hvað þarf að hafa með: Hlýjan fatnað, hlífðarföt (pollagalla), vinnuhanska og góða skó.
Fjöldi þátttakenda: Lágmark 6 – hámark 10.
Verð: 70.000 kr. Innifalið; efni, áhöld/verkfæri, kaffiveitingar og léttur hádegisverður. Athugið að nemendur þurfa sjálfir að sjá um gistingu og mat utan námskeiðs.
Skráning fer fram HÉR. Athugið að 20.000 kr. skráningargjald fæst ekki endurgreitt.
Fornverkaskólinn minnir á fræðslusjóði stéttarfélaganna og niðurgreiðslu þeirra vegna þátttöku á námskeiðum. Kynntu þér réttinn hjá þínu stéttarfélagi.
Fyrirspurnir: Inga Katrín D. Magnúsdóttir svarar frekari fyrirspurnum á netfanginu fornverkaskolinn@skagafjordur.is
Þeim er sækja námskeið Fornverkaskólans er bent á að huga að eigin tryggingum, en Fornverkaskólinn er ekki ábyrgur gagnvart slysum.
Bandvefnaðarnámskeið
Athugið: Lokað hefur verið fyrir skráningu, námskeiðið er fullbókað.
Dagana 8.-9. ágúst næstkomandi standa Byggðasafn Skagfirðinga, Byggðasafn Húnvetninga og Strandamanna og Heimilisiðnaðarsafnið fyrir námskeiði í bandvefnaði. Til okkar er að koma sænsk handverkskona, Kerstin Neumüller og ætlar hún að kenna þátttakendum bæði að tálga og skera út bandgrind og undirstöðuatriði bandvefnaðar. Námskeiðið stendur í tvo daga, alls 14 klst. og verður fyrirkomulag námskeiðsins sem hér segir:
Dagur 1) Skurðardagur: skref-fyrir-skref leiðsögn um hvernig á að skera út bandgrind (e. heddle), þátttakendur skera út sína eigin og skreyta ef tími gefst.
Dagur 2) Vefnaðardagur: Þátttakendur vefa á sína eigin grind (eða fá lánaða hjá leiðbeinanda). Kerstin kennir undirstöðuatriði bandvefnaðar, en grunnatriðin sem kennd eru á námskeiðinu er hægt að yfirfæra á stærri vefstóla svo aðferðin er góður grunnur fyrir þá sem hafa almennan áhuga á vefnaði.
Kennslan hentar bæði byrjendum í skurði og vefnaði sem og reyndara handverksfólki. Rétt er að benda á að þátttakendur þurfa að hafa grunnstyrk í höndum til að vinna að útskurði fyrri daginn.
Leiðbeinandi: Kerstin Neumüller. Meira má lesa um hana á vefsíðunni www.kerstinneumuller.com
Lengd: 2 dagar/14 klst. 8.-9. ágúst 2026. (Nánari tímasetning verður auglýst síðar)
Staðsetning: Byggðasafn Skagfirðinga/Skagafjörður (nánari staðsetning verður auglýst síðar).
Hámarksfjöldi þátttakenda: 15 manns.
Skráningargjald: 5000 kr. skráningargjald sem ekki fæst endurgreitt. Námskeiðið er styrkt af Safnasjóði og því er námskeiðið þátttakendum að kostnaðarlausu utan skráningargjalds. Lokað hefur verið fyrir skráningu - námskeiðið er fullbókað.
Innifalið í námskeiði eru öll verkfæri til útskurðar og garn til vefnaðar, hádegisverður og kaffiveitingar.
Þátttakendur þurfa að koma með: reglustriku, blýant og strokleður, glósubók, skæri og tréliti.
*Athugið að nemendur þurfa sjálfir að sjá um gistingu og mat utan námskeiðs.
**Byggðasafn Skagfirðinga minnir á fræðslusjóði stéttarfélaganna og niðurgreiðslu þeirra vegna þátttöku á námskeiðum. Kynntu þér réttinn hjá þínu stéttarfélagi.
Fyrirspurnir: Inga Katrín D. Magnúsdóttir svarar frekari fyrirspurnum á netfanginu ingakatrin@skagafjordur.is
Námskeiðið er styrkt af Safnasjóði og þakka Byggðasafn Skagfirðinga, Byggðasafn Húnvetninga og Strandamanna og Heimilisiðnaðarsafnið Safnasjóði kærlega fyrir veittan stuðning.
Almennar upplýsingar um námskeið skólans
Torfhleðsla
Námskeið í torfhleðslu eru yfirleitt kennd yfir þrjá daga og er megináhersla lögð á verklega kennslu. Farið er yfir meginatriði í efnisvali og aðferðir við torfstungu og torfristu og kenndar helstu hleðsluaðferðir með streng og klömbruhnausum. Helstu markmið námskeiðanna er að þátttakendur hljóti þjálfun í torfhleðslu og efnistöku, læri að þekkja helstu hugtök, verkfæri og hleðslugerðir og tileinki sér góðar vinnureglur við viðgerðir og umgengni fornra og friðaðra mannvirkja.
Grjóthleðslunámskeið
Grjót er byggingarefnis sem, eins og torfið, tilheyrir fremur fortíð en nútíð. Kennd eru grundvallaratriði grjóthleðslu, s.s. val á efni. Grjót er notað bæði tilhöggvið og náttúrulegt og því mikilvægt að kunna skil á góðu hleðslugrjóti og geta hlaðið upp og gengið frá grjótvegg. Á námskeiðum eru jafnan hlaðnir tvöfaldir frístandandi veggir úr náttúrulegu grjóti. Þátttakendur læra að hlaða horn og boga og að „toppa“ grjótvegg og kennd eru grundvallarhugtök í grjóthleðslu.
Kljásteinavefstaðsvefnaður
Kljásteinavefstaður var notaður á Íslandi frá landnámi og fram á 19. öld, eða þar til vefstólar tóku yfir sem aðalverkfæri við vefnað. Í honum var ofinn röggvarfeldur, vaðmál, einskefta, salún, íslenskt glit, krossvefnaður og fleira. Á námskeiðinu er farið í gegnum rakningu og uppsetningu á vef í kljásteinavefstað og kennd helstu handbrögðin við að vinna voð á þennan forna hátt. Farið er yfir helstu tæki og tól sem tilheyra kljásteinavefstaðnum og í gegnum uppsetningarferlið lið fyrir lið með sýnikennslu og þátttöku nemenda.