B˙ningur Sigurlaugar

Sigurlaug Gunnarsdˇttir Ý ┴si (1828-1905) var mikil hannyr­akona og framfarasinni og haf­i mikil ßhrif ß samtÝ­ sÝna. Ůa­ var Sigurlaug Ý ┴si sem kalla­i saman kvennafund til a­ tala um ■jˇ­b˙ninga, rekstur heimilis og hreinlŠti. Ůetta var ßri­ 1869 og KvenfÚlag RÝpurhrepps rekuráupphaf sitt til ■ess fundar, sem gerir ■a­ a­ elsta kvenfÚlagi landsins. Sigurlaug var sennilega fyrsta konan sem sauma­i faldb˙ning eftir hugmyndum Sigur­ar Gu­mundssonar mßlara, sem var heimilisvinur Ý ┴si. Ůa­ varáekki tilviljun a­ Sigurlaugásauma­i b˙ning eftir hans fyris÷gn. H˙n varáannßlu­ hannyr­akona og mikil ßhugamanneskja um ■jˇ­legan klŠ­na­, sem ß ■eim tÝmaátˇk nßmsst˙lkur inn ß heimili sitt um lengriáog skemmri tÝma. Sigur­urá■ekkti vel til ┴sheimilisins. Hann var nßfrŠndi Ëlafs bˇnda og ■eim Sigurlaugu var jafn annt umáa­ fˇlk hirti sig og h˙s sÝn vel og hef­i allt ■jˇ­legt Ý fyrirr˙mi.áFj÷ldi ungmenna kom Ý ┴s Ý vist og Sigurlaug kenndi ■eimářmislegt gagnlegt til munns og handa, en h˙n varáeinnig me­al fyrstu kvenna Ý Skagafir­i sem vÚlvŠddi heimilishaldi­.á

HÚr er fjalla­ Ý stuttu mßli um b˙ningager­ Sigurlaugar, en tveir fyrstu b˙ningar hennar eru var­veittir, annar, sß eldri eráÝ Ůjˇ­minjasafni ═slands,áhinn eráÝ ┴sh˙sinu Ý Bygg­asafni Skagfir­inga, en ■a­ er b˙ningurinn semáer hÚráß myndinni.

Sigurlaug og Ëlafur Ý ┴si eignu­ust tÝu b÷rn, en upp komust a­eins 5, ein dˇttir, sem lÚst 24 ßra og 4 synir. Elsti sonur hennar erf­i ■vÝ skautb˙ninginn, me­ ■eim or­um a­ hann mŠtti aldrei fara ˙r Šttinni og skyldi fylgja Sigurlaugarnafninu. Sigurlaug Gu­mundsdˇttir, sem sÝ­ast ßtti b˙ninginn, taldi hann hafa ■a­ miki­ s÷gulegt gildi a­ h˙n ßkva­ a­ gefa hann til Bygg­asafns Skagfir­inga. Var b˙ningurinn afhentur ß kvenrÚttindadaginn 19. j˙nÝ 1999 vi­ hßtÝ­lega ath÷fn, til minningar um merka konu og framlag hennar til samfÚlagsins, en ■ß voru 130 ßr li­in frß ■vÝ h˙n kalla­i til fyrsta kvennafundar ß ═slandi ßri­ 1869.

Sigur­i Gu­mundssyni mßlara frß Hellulandi var umhuga­ um b˙na­ kvenfˇlksins og leist ekki ß blikuna um mi­bik 19. aldar, er konur voru farnar a­ klŠ­a sig ß erlenda vÝsu, Ý kjˇla og kßpur og me­ hatta ß h÷f­i. Hann snÚri v÷rn Ý sˇkn og birti hugmyndir sÝnar um klŠ­na­ kvenna og karla ÝáNřjum fÚlagsritumá1857. Ůar lřsti hann skautb˙ningi, sem hann vann ˙t frß gamla faldb˙ningnum og kyrtlinum, lÚttari flÝk sem hann hanna­i, sem gott vŠri a­ klŠ­ast t.d. ß dansleikjum. Ůetta Štla­i hann sem spariflÝkur, en upphlutinn mŠtti nota hversdags.á

Hannyr­akonan Sigurlaug
Sigurlaug Gunnarsdˇttir var fŠdd a­ SkÝ­ast÷­um Ý Laxßrdal 29. mars 1828 og ˇlst ■ar upp. H˙n giftist Ëlafi Sigur­ssyni bˇnda, umbo­s- og al■ingismanni Ý ┴si vori­ 1854. Fluttist h˙n ■ß Ý ┴s og h÷f­u ■au hßlfa j÷r­ina ■ar til fa­ir Ëlafs lÚst. Ůeim gekk vel, ur­u brßtt fjß­ og bjuggu miklu fyrirmyndarb˙i. Sigurlaug var dugleg kona, miklum hŠfileikum gŠdd og afar nßmsf˙s. Var tali­ a­ h˙n vŠri ein mest mennta­a kona Ý Skagafir­i ß sÝnum tÝma. Henni er svo lřst: äSigurlaug var a­ allra dˇmi hin mesta b˙sřslu og fyrirmyndar h˙smˇ­ir, gla­lynd, gestrisin og rausnarleg, hjßlpf˙s vi­ bßgstadda og nŠrfŠrin vi­ sj˙kaô (HlÝn 1928:92), mikill sk÷rungur og ßkve­in.á

Heimilisi­na­ur var Ý hßvegum haf­ur ß ┴sheimilinu og ˇf Sigurlaug sjßlf Ý klŠ­i, sj÷l, kl˙ta og hversskonar d˙ka til fatager­ar. Ekki vanta­i hana vinnukonur ■vÝ mj÷g var eftirsˇtt a­ koma dŠtrum a­ hjß henni og dv÷ldust ■Šr ■ß ß heimili hennar anna­hvort sem vinnukonur og fengu ■ß nokkra tils÷gn Ý hannyr­um e­a ■Šr voru hjß henni eing÷ngu til nßms. Ůa­ mun hafa vi­gengist lengst af hennar b˙skap. ┴ri­ 1877 var stofna­ur Kvennaskˇli Skagafir­inga og var hann rekinn fyrsta ßri­ a­ ┴si ß heimili ■eirra hjˇna, en lenti svo ß flakki milli bŠja. ┴ri­ 1881 gaf Ëlafur sřslunefnd leyfi sitt til a­ byggja mŠtti kvennaskˇlah˙s a­ ┴si. Sřslusjˇ­ur, amtsrß­ og landsjˇ­ur l÷g­u til styrki en timbri­ kom ekki ß rÚttum tÝma ■vÝ lÝti­ var um siglingar til ═sland ■au ßrin af v÷ldum hafÝss. Menn voru lÝka ß bß­um ßttum um hvort skˇlinn Štti a­ vera Ý ┴si og enda­i me­ ■vÝ a­ Skagfir­inga tˇku upp samstarf vi­ H˙nvetninga um a­ reka kvennaskˇla Ý Ytri-Ey og bŠndaskˇla a­ Hˇlum Ý Hjaltadal, sem settur var ßri­ 1882. Ůetta var ßri ß­ur en h˙sasmÝ­in gat hafist Ý ┴si. Ůau hjˇnin lÚtu ■etta ekki ß sig fß og keyptu timbri­ sjßlf og reistu h˙si­ ß nŠstu ■remur ßrum. Er ■etta h˙s var risi­ stˇ­u tv÷ timburh˙s Ý ┴si, sem var fremur ˇvenjulegt Ý sveit ß ■essum tÝma og Ý bß­um nutu piltar og st˙lkur handlei­slu Ý řmsu handverki og hannyr­um, svo sem ˙tsaumi og knippli, vefna­i og prjˇnaskap.

┴shjˇnin voru samhent Ý a­ vÚlvŠ­a heimilishaldi­ og voru bŠ­i framsřn og nřjungagj÷rn. Ůau p÷ntu­u erlendis frß margskonar vÚlar sem ■ekktust varla hÚrlendis. SaumavÚl keypti Sigurlaug ßn ■ess a­ hafa sÚ­ slÝkan grip, en ■a­ stˇ­ ekki Ý vegi fyrir henni. Fannst henni miki­ til vÚlarinnar koma ■vÝ h˙n flřtti mj÷g fyrir klŠ­ager­ fyrir mannmargt heimili­. Gestir komu vÝ­a a­ til a­ lÝta gripinn augum, ■vÝ margir voru vantr˙a­ir ß a­ vÚl gŠti leyst mannsh÷ndina af. ┴ri­ 1874 keypti h˙n prjˇnavÚl. ═ fyrstu reyndi h˙n a­ fß konur Ý sveitinni til a­ kaupa hana me­ sÚr en ■Šr t÷ldu sig ekki hafa not fyrir hana. Var­ ˙r a­ Sigurlaug keypti hana ein og ■rßtt fyrir a­ allar lei­beiningar vŠru ß ■řsku komst h˙n fljˇtt uppß lag me­ vÚlina og fˇr a­ kenna st˙lkum a­ vÚlprjˇna.á

Er sauma- og prjˇnavÚlarnar voru komnar, var nŠst ß dagskrß a­ fß hra­virkari vefstˇl eins og tÝ­ka­ist Ý Danm÷rku og 1879 sendu ■au hjˇn soninn Gunnar ■anga­ til vefna­arnßms. Kom hann heim ßri­ 1880 me­ uppdrßtt a­ hra­skyttuvefstˇl sem var smÝ­a­ur um sumari­. Einnig kom hann me­ d˙kapressu og vÚl til a­ skera lˇ. Var miki­ ofi­ Ý ┴si og Gunnar kenndi m÷rgum drengjum a­ vefa. Lˇskur­arvÚlin nß­i ekki miklum vinsŠldum en d˙kapressan var miki­ notu­ og kom ˇsjaldan fyrir a­ ungfr˙rnar sprettu pilsum og peysum sÝnum Ý sundur til a­ lßta pressa ■au. Sendi fˇlk ˙r nŠstu sveitum vo­ir Ý ┴s til pressunar.

Nokkrum sinnum bo­a­i Sigurlaug konur ˙r sveitinni saman til funda og var ■ß tala­ um pilsa■yt og pilsafundi. Samkoma sem ■essi ■ˇtti raunar slÝk nřlunda a­ konurnar fundu sig kn˙­ar til ■ess a­ gera grein fyrir sÝnum mßlum eins og sjß mß Ý tÝmaritinu Nor­anfara ßri­ 1869. Or­rÚtt segir ■ar: äAf ■vÝ menn eiga ekki a­ venjast ■vÝ a­ konur Ý sveit eigi fundi e­a samkomur me­ sjer, ■ß mß b˙ast vi­, a­ řmislega sje dŠmt um ■essa fundartilraun vora af ■eim, sem til spyrja eptir s÷gus÷gnum, og fyrir ■ß s÷k ■ˇtti mjer eigi ˇnau­synlegt a­ skřra frß fundinum opinberlega; eigi til ■ess, a­ setja hann jafnhli­a fundum heldri manna, heldur einungis til a­ sřna tilgang hans, sem jeg vona ver­i virtur ß betra veg af ■eim, sem Ýhuga b˙na­ar ßstand almennings og hversu miklu konur koma til lei­ar, bŠndum sÝnum og b˙i til falls e­a vi­reisnar . . . En ■a­ er von mÝn, a­ vi­leitni vor beri einhvern ßv÷xt, og ■a­ ■vÝ fremur, a­ konur Ý ÷­rum sveitum vildu gj÷ra hi­ sama; sem finna til ■ess me­ oss, hva­ m÷rgu er ßbˇtavant, . . . Vi­ erum lÝka fŠstar mennta­ar sveitakonurnar, og ■urfum ■vÝ fremur a­ lŠra hver af annariô og undir ritar äein af fundarkonunumô. Ůarna voru a­ verki framsřnar h˙smŠ­ur sem vildu taka beinan ■ßtt Ý ■jˇ­mßlabarßttunni. Upp ˙r ■essu var­ til fyrsti kvennakl˙bburinn sem stofna­ur var ß ═slandi. Konurnar hittust og rŠddu řmis fleiri velfer­armßl og ■a­ sem betur mßtti fara Ý daglegu lÝfi.

Sigurlaug var ekki einungis har­dugleg h˙smˇ­ir og hannyr­asnillingur. H˙n var einnig yfirsetukona (ljˇsmˇ­ir) sveitarinnar ■ar til h˙n lÚst og naut ßvallt vir­ingar sveitunga sinna Ý ■vÝ starfi. HÚr er hluti ljˇ­s sem Jˇnas Jˇnsson (1840-1927)ábˇndi og yfirsetuma­ur Ý Hrˇarsdal og samstarfsma­ur til margra ßra flutti vi­ ˙tf÷r hennar a­ RÝp 31. j˙lÝ 1905:

á ,,MŠli jeg hjer a­ moldum merkiskonu,á
skilna­aror­ ■au er skap mitt bř­ur"á
:
Hjer er ■ß lag­ur til hvÝldar sÝ­ustu
lang■jß­ur lÝkami listakonu
h˙sfr˙ Sigurlaugar, gˇ­frŠgrar, Gunnarsdˇttur.

H˙n var systir blÝ­ hinum sorgmŠddu og ■jß­u,
mˇ­ir vi­kvŠm muna­arlausum,
÷rlyndur gefandi hinna ÷rbirgu.

Enda var fŠri ß oft ■a­ a­ sřna,
■vÝ lengi h˙n me­ lßni frßbŠru
gegndi ljˇsmˇ­ur lÝknarstarfi.

Gott var ■jer systir, a­ ganga til hvÝldar,
eftir langan og afkastamikin
lÝfsdag li­inn til ljˇss og sŠlu.

EftirdŠmi hjer eigi­ ■jer, systur,
um h˙smˇ­urlega heimilisprř­i,
rß­svinnu, risnu og rÝklyndi,

Fjelagsanda og framkvŠmdarsemi,
listfengi, lj˙fmennsku
og lÝkn til aumra.


Sigur­ur mßlari
Sigur­ur Gu­mundsson fŠddist a­ Hellulandi Ý Skagafir­i 9. mars 1833. Foreldrar hans voru hjˇnin Gu­mundur Ëlafsson og Steinunn PÚtursdˇttir. Steinunn var f÷­ursystir Ëlafs Ý ┴si. Sigur­ur ˇlst upp ß Hellulandi og Hofd÷lum. Hann var ekki miki­ fyrir b˙st÷rfin og hugurinn stefndi anna­, ävar snemma skarpur, or­hagur, en lÝtt vinnugefinn til annars en teikna og tßlgaô (Jˇn Au­uns, 1975).á

á ═ kofforti Sigur­ar sem n˙ er geymt ß Ůjˇ­minjasafni ═slands var a­ finna margar teikningar eftir Sigur­ ungan og bera ■Šr gl÷ggt vitni um hŠfileika hans. Foreldrar hans sßu a­ framtÝ­ drengsins lß ekki Ý b˙skap en einhverja menntun yr­i hann a­ fß og 16 ßra var hann sendur me­ haustskipinu frß Hofsˇsi til Kaupmannahafnar, Ý i­nnßm. Ůar fˇr hann Ý vist til mßlara sem mßla­i hÝbřli og h˙sg÷gn fyrir fˇlk. Sigur­ur sß Ý hva­ stefndi og fl˙­i ˙r vistinni. Me­ a­sto­ gˇ­ra manna komst hann a­ hjß virtum prˇfessor og kv÷ldkennslu fÚkk hann Ý listahßskˇlanum endurgjaldslaust, vegna ■ess hve hŠfileikarÝkur hann ■ˇtti. Heima ß ═slandi hˇfust menn handa vi­ a­ safna fÚ fyrir ■ennan efnilega unga mann sem listfrŠ­ingar Ý Kaupmannah÷fn lofu­u svo mj÷g. Gekk ■a­ mj÷g vel og fÚkk Sigur­ur styrki ßrin sem hann var Ý nßmi. Listabrautin virtist blasa vi­ Sigur­i, en ■ß s÷kkti hann sÚr Ý ÷nnur vi­fangsefni. Hann sag­i svo til skili­ vi­ mßlaralistina og snÚri sÚr a­ menningars÷gu og ■jˇ­hßttum og Ý sko­un ß daglegu lÝfi fˇlks fyrr ß tÝmum. Hann las ═slendingas÷gurnar fram og til baka og allt sem hann komst yfir um lÝfshŠtti fyrr ß tÝ­ og haf­i mestan ßhuga ß klŠ­na­inum. Hugmyndir hans ■ar a­ l˙tandi voru svo gefnar ˙t Ý Nřjum fÚlagsritum 1857 og bar greinin heiti­: Um kvennb˙nÝnga ß ═slandi a­ fornu og nřju.


═ greininni tala­i hann um hversu sorglegt ■a­ vŠri a­ ═slendingar vŠru a­ tapa sÚrÝslensku einkennum sÝnum og hvatti fˇlk til a­ halda Ý ■a­ ■jˇ­lega. Hans fyrsta markmi­ var a­ fß konur til a­ taka upp faldb˙ninginn Ý nřrri og fegurri mynd. Sigur­ur kom heim til ═slands frß Kaupmannh÷fn vori­ 1858. Fljˇtlega eftir heimkomuna veitti hann ungmennum lei­s÷gn Ý ädrßttlistô. Ůa­ vakti ekki beinlÝnis fyrir honum a­ ala upp listamenn heldur frekar a­ nß unga fˇlkinu ß sitt band og kenna ■eim a­ draga upp myndir fyrir ■jˇ­legan ˙tsaum, ■ß fyrst og fremst fyrir kvenb˙ninga. Kennsla Sigur­ar var­ til ■ess a­ margar af hugmyndum hans var­veittust. Ůa­ var miki­ a­ gera hjß Sigur­i vi­ a­ gera uppdrŠtti fyrir konur vÝ­svegar um landi­ til Ýsaums fyrir faldb˙ninga og a­rar hannyr­ir. Fannst honum ■a­ skylda sÝn og kappsmßl a­ endurvekja hin fornu gildi. Mß segja a­ konur ■essa lands hafi stutt hugmyndir hans me­ ■eim mikla ßhuga sem ■Šr sřndu vinnu hans.á
Sigur­ur lÚst eftir mikil veikindi 7. september 1874. SÚra MatthÝas Jochumsson flutti lÝkrŠ­u yfir honum og me­al ■eirra sem fylgdu honum til grafar voru nokkrar konur klŠddar skautb˙ningi me­ svartan fald ß h÷f­i.

á Skautb˙ningurinn
Sigur­ur haf­i ßkve­nar hugmyndir um hvernig hŠgt vŠri a­ gera fallegan, ■Šgilegan og ekki allt of dřran hßtÝ­arb˙ning fyrir kvenfˇlk. Hann studdist vi­ rannsˇknir sÝnar ß klŠ­na­i kvenna og sÚrstaklega gamla faldb˙ningnum. Sigur­ur sag­i a­: äAllur b˙ningurinn ■yrfti a­ vera li­legri, ef menn vilja hafa hann bŠ­i fagran og haganleganô (Sig. Gu­. 1857:46). Hann taldi a­ konur Šttu a­ bera linda- e­a sprotabelti vi­ b˙ninginn, ■ar sem ■au vŠru bŠ­i fallegri og ■au mŠtti stytta og lengja a­ vild. Konur Šttu a­ vanda beltin sem mest hvort sem ■au vŠru ˙tsaumu­ e­a ˙r silfri og me­ hringju ■annig a­ ■au yr­u a­alskrauti­ ß b˙ningnum. Hann ßleit a­ konur Šttu ekki a­ bera hßlsmen nema hßlsinn vŠri ber, og ■ß frekar lÝti­. Honum fannst algj÷r ˇ■arfi a­ hylja hßri­ undir faldinum. Um ■a­ sag­i hann: ä╔g skil ekki hvers vegna ■Úr ŠtÝ­ hylji­ hßri­ gj÷rsamlega, ■egar ■Úr beri­ fald; hßri­ er ßliti­ eitthva­ hi­ fegursta ß konunni, en ■a­ er ˇ■arfi fyrir mig a­ segja y­ur ■etta, ■Úr viti­ ■a­ sjßlfarô (Sig. Gu­. 1857:47).

Hann vildi ekki a­ konur notu­u hempur hversdags en tŠkju upp m÷ttul vi­ hßtÝ­legri tŠkifŠri ■vÝ hann vŠri bŠ­i fallegri og li­legri. Svuntu vŠri ˇ■arfi a­ bera vi­ faldb˙ninginn ■vÝ h˙n Štti einfaldlega ekki vi­. ┴ samfellunni ■yrftu ekki a­ vera ■ykkir bor­ar heldur mŠltist hann til ■ess a­ sauma Ý f÷tin sjßlf lilju e­a laufavi­arbekk en hann mŠtti ekki vera of brei­ur. Sama sag­i hann um laufavi­argreinar ß treyjunni, ■Šr Šttu a­ vera sauma­ar Ý klŠ­i­ e­a sem ■ynnstar til ■ess a­ treyjan yr­i ekki of ■ykk ß brjˇstinu og aflaga­i ■ar me­ ekki v÷xtinn. Hann vildi a­ treyjan nŠ­i ni­ur undir belti svo h˙n virtist ekki vera af minni konu. äPÝpu- e­a oddakragiô gŠti veri­ ß treyjunni Ý sta­ svarta ˙tsauma­a kragans ß faldb˙ningnum, tilgangur ■essa kraga vŠri a­ vernda hßlsmßli­ ß treyjunni fyrir svita. ŮŠr sem ekki vildu pÝpukragann gŠtu lßti­ treyjuna vera ˙tsauma­a Ý kringum hßlsmßli­ og gŠti ■a­ veri­ framhald af ˙tsaumnum sem vŠri framan ß treyjunni.á

Auk ■essa alls hanna­i hann nřtt ˙tlit ß faldinn sem var a­ ÷llu leyti haganlegra. Sigur­ur haf­i ■etta a­ segja um faldinn: ä╔g get ekki tr˙a­, a­ ■Úr vilji­ afneita faldinum gamla, fyr en Úg ■reifa ß ■vÝ sjßlfr, ■vÝ ■Úr svipti­ ■ß b˙ninginn ■vÝ frŠgasta einkenni er skßldin frß elstu forn÷ld hafa einkennt hina norrŠnu konu me­. ... Lßti­ ■vÝ faldinn ŠttmŠ­ra y­ar vera y­ar hei­ursmerki, af ■vÝ a­ ■Šr bßru hann ß undan y­r ß h÷f­um sÚr, sem sigru­u flestar konur me­ vitsmunum, tryg­, kurteisi og sk÷r˙ngskap, en gŠti­ y­ar, ef ■Úr Štli­ a­ kasta honum, a­ ■Úr ekki kasti­ um lei­ ■jˇ­erni, tryg­ og sk÷r˙ngskap hinna fornu kvennaô (Sig. Gu­. 1857:53).
á


B˙ningur Sigurlaugar
samanstendur af: samfellu, treyju, skautafaldi, sprotabelti og koffri og vi­ hann er glŠsilegur ˙tsauma­ur hßlfsÝ­ur m÷ttull. Hann er unnin ß ßrunum 1864-1867.

Sigur­ur mßlari dvaldi Ý ┴si sumari­ 1856 (Minningarrit, 1875:6) og rŠddu ■au Sigurlaug hugmyndir hans miki­. Eftir a­ hann fˇr frß ┴si voru samskipti Sigurlaugar og hans Ý gegnum brÚfaskriftir milli hans og Ëlafs. BrÚf Ëlafs hafa var­veist sem og klŠ­isb˙tur me­ ˙tsaumi sem Sigurlaug haf­i sent Sigur­i. Hann sendi Sigurlaugu hugmyndir og teikningar sem h˙n vann ˙r og sauma­i. Var­ ˙r a­ Sigurlaug hˇf a­ sauma b˙ning eftir fyrirs÷gn Sigur­ar ßri­ 1860.

á

┴ b˙ningi Sigurlaugar sem var­veittur er Ý Bygg­asafni Skagfir­inga er skattera­ mj÷g litfagurt melasˇlarmunstur ß samfellu og m÷ttul, sem Sigurlaug hefur ˙tfŠrt eftir sÝnu h÷f­i. ┴ treyjub÷rmum og ermum er hins vegar hi­ vel ■ekkta hr˙taberjalyngsmunstur.á

Belti­ og koffri­ vi­ b˙ninginn var sÚrtaklega unni­ fyrir Sigurlaugu. Sigur­ur teikna­i ■a­ og vinur hans Sigur­ur Vigf˙sson gullsmi­ur og fornfrŠ­ingur smÝ­a­i. Belti­ er svokalla­ sprotabelti, sett saman ˙r 15 vÝravirkisstykkjum, en koffri­ ˙r 4. KlŠ­i­ Ý b˙ningnum og zephyrgarni­ (siffrugarn) Ý ˙tsauminn eru erlend. Hvorki orkera­a bl˙ndan framan ß ermum og ß kraga nÚ faldurinn eru upprunaleg. Skipt var um hvort tveggja ßri­ 1969 er b˙ningurinn var lßna­ur ß 100 ßra afmŠli kvenfÚlaganna. FaldblŠjan er einnig ÷nnur. ┴­ur var blŠjan kremlitu­. S˙ sem er n˙ vi­ b˙ninginn er snjˇhvÝt me­ nylonbl˙ndukanti.á

á

Koffri­ er hanna­ af Sigur­i mßlara og smÝ­a­ af Sigur­i Vigf˙ssyni gullsmi­ og fornfrŠ­ingi. FÝnt silfurvÝravirki Ý stÝl vi­ sprotabelti­, sem ■eir nafnar h÷nnu­u og smÝ­u­u einnig.

Elsa E. Gu­jˇnsson textÝl- og b˙ningafrŠ­ingur, sem rannsaka­ hefur bß­a b˙ninga Sigurlaugar segir b˙ninginn, sem Ůjˇ­minjasafni­ var­veitir, vera eldri en ■ennan. Sß b˙ningur er me­ blˇmstursaumi og svok÷llu­u břs÷nsku munstri (Elsa E. Gu­jˇnsson,1994:118-119). Ekki er ˙tiloka­ a­ ■a­ sÚ b˙ningurinn sem h˙n var a­ vinna ßri­ 1860.

Vita­ er a­ Sigurlaug kom fram Ý b˙ningi me­ ■essu lagi fyrst skagfirskra kvenna Ý br˙­kaupi ■ann 19. j˙nÝ 1860 og lřsir Ëlafur ■vÝ allÝtarlega Ý brÚfi til Sigur­ar. Br˙­guminn, sÚra DavÝ­ Oddsson, fŠr­i Sigurlaugu sjßlfur tilb˙inn fald frß Sigur­i a­ sunnan, en anna­ vann Sigurlaug sjßlf.

┴ri­ 1859 er geti­ um konu Ý ReykjavÝk sem skrřddist skautb˙ningi fyrir br˙­arb˙ning. Skautb˙ningur ■essi haf­i veri­ unnin eftir hugmyndum Sigur­ar og kemur ■a­ fram Ý vasadagbˇk hans 1861, ■ar sem stendur: äf÷studaginn ■an 21 october 1859 bar fist ein st˙lka nÝa faldin og koffur og treyjuna og sl÷r lÝn kraga og fleira me­ nÝa en ■ˇ gamla sni­inu, ß sÝnum bru­kaupsdegi h˙n hÚt SigrÝ­ur og var gu­mundsdˇttir, en br˙­gumi hÚt gu­brandurô (Elsa E. Gu­jˇnsson 1988:28). Um ■ennan b˙ning er ekki anna­ vita­.á

Nokku­ algengt var a­ konur notu­u skautb˙ning sem br˙­arb˙ning ß seinni hluta 19. aldar og ß fyrri hluta ■eirrar 20. N˙ til dags skarta fremur fßar konur skautb˙ningi nema vi­ hßtÝ­legustu tŠkifŠri. ┴ri­ 1999 var sauma­ur slÝkur br˙­arb˙ningur og var einvalali­ kvenna kalla­ til verksins. Saumaskapurinn sjßlfur tˇk 6 mßnu­i, baldřringin 330 klukkustundir og ˙tsaumurinn Ý samfelluna 151 klukkustund. Af ■essu mß sjß a­ konur fyrr ß tÝmum hafa unni­ ˇtr˙legt verk, auk ■ess sem ■Šr unnu ■essa fÝnu handavinnu vi­ misjafnar a­stŠ­ur og jafnvel vi­ kertaljˇs eftir langan vinnudag. ŮŠr voru kjarnakonur.

Texti ■essa ■ßttar er bygg­ur ß lokaritger­ Idu Bjargar Unnarsdˇttur til B.Ed. prˇfsávi­ Kennarahßskˇla ═slands vori­ 2002, en ritger­ hennar fjallar um skautb˙ning (BSk.1998:207) Sigurlaugar Ý ┴si, sem sřndur er Ý ┴sh˙sinu. Ritger­in var unnin Ý samvinnu vi­ safnstjˇra bygg­asafnsins me­ ■a­ a­ markmi­i a­ h˙n nřttist sem heimild fyrir ßhugasama netverja og a­ra gesti safnsins.

┌tsauma­a spjaldi­ sem prř­ir ■ennan ■ßtt, hjß erfiljˇ­i Jˇnasar Ý Hrˇarsdal um Sigurlaugu var haft sem fyrirmynd a­ ˙tsaumi ß sparib˙ningi fyrir starfsfˇlk safnsins, sem vi­ mˇtt÷ku gesta klŠ­ast 19. alda b˙ningum, Ý samrŠmi vi­ h˙s og sřningar safnsins Ý GlaumbŠ og ┴sh˙si.á

Heimildaskrßá
A­alhei­ur B Ormsdˇttir. 1987. Hjˇnin Ý ┴si. - Sigurlaug Gunnarsdˇttir og Ëlafur Sigur­sson.áVi­ ˇsinn. Saga kvennasamtaka Ý Hegranesi, Hins skagfirska kvenfÚlags og KvenfÚlags Sau­ßrkrˇksá(24-28). ReykjavÝk, prentsmi­jan Oddi hf.á
ElÝnbj÷rt Jˇnsdˇttir. 2000. Br˙­arb˙ningur MargrÚtar Ragnarsdˇttur.áHugur og h÷nd,árit Heimilisi­na­arfÚlags ═slands 2000 (26-29).
Elsa E Gu­jˇnsson. 1988. Til gagns og fegur­ar. Sitthva­ um st÷rf Sigur­ar mßlara Gu­mundssonar.áHugur og h÷nd.áRit Heimilisi­na­arfÚlgas ═slands 1988 (26-31).
Elsa E Gu­jˇnsson. 1994. Skautb˙ningur Sigurlaugar Ý ┴si.áGersemar og ■arfa■ingá(118-119). ReykjavÝk, Hi­ Ýslenska bˇkmenntafÚlag.
Gu­mundur Ëlafsson. 1928. Sigurlaug Gunnarsdˇttir Ý ┴si Ý Hegranesi.áHlÝná12 (90-96).á
Jˇn Au­uns. 1972.áSigur­ur Gu­mundsson mßlari. ReykjavÝk, Leiftur.á
Minningarrit eptir Sigur­ Gu­mundsson mßlara. Sigur­ur Gu­mundsson 1833-1874, 1875 (3-10). ReykjavÝk.á
Nor­anfari. 1869. Akureyri.á
SigrÝ­ur Sigur­ardˇttir.áNßnd nřrra tÝma. Um fÚlagsskap skagfirskra kvenna, 1985. BA-ritger­ Ý s÷gu frß Hßskˇla ═slands.
SigrÝ­ur Sigur­ardˇttir.á┴s Ý Hegranesiá1988 (3-11). HvÝtt og svart, Sau­ßrkrˇki.
Sigur­ur Gu­mundsson. 1857. Um kvennb˙nÝnga ß ═slandi a­ fornu og nřju.áNř fÚlagsritá17 (1- 53).Svavar G. Jˇnsson. 2001. Fjallkonan er ═sland.áMorgunbla­i­, 6. j˙lÝ. Bls. 2 B.

Munnlegar heimildir:
SigrÝ­ur Sigur­ardˇttir safnstjˇri. Vor 2002.
Sigurlaug Gu­mundsdˇttir afkomandi. Vor 2002.


GlaumbŠr á| á551 Sau­ßrkrˇkur á| áSÝmi 453 6173 á| ábsk@skagafjordur.is